De wet is nog niet gepubliceerd, maar vanaf 1 januari 2026 wordt de meerwaardebelasting op financiële activa ingevoerd.

Dat betekent een fundamentele wijziging in de personenbelasting en de rechtspersonenbelasting. Meerwaarden die vandaag vaak buiten schot blijven, worden voortaan systematisch belast.

Voor jou als accountant is dit geen louter theoretisch verhaal. De impact zit in waardering, timing en dossieropvolging. In dit artikel brengen we de regels samen, van basisprincipes tot concrete aandachtspunten voor je praktijk.

1. Van uitzonderingsregime naar algemene meerwaardebelasting

Vandaag geldt in België geen algemene belasting op meerwaarden op financiële beleggingen. Enkel speculatieve verrichtingen of handelingen buiten het normaal beheer van het privévermogen worden belast.

Vanaf 2026 verandert dat fundamenteel. Er komt een algemene meerwaardebelasting (solidariteitsbijdrage) op financiële activa, ongeacht of er sprake is van normaal beheer. De nieuwe regeling wordt verankerd in artikel 90 WIB 92 en vormt een nieuw hoofdstuk binnen de personenbelasting en de rechtspersonenbelasting.

2. Welke financiële activa vallen onder de nieuwe regeling?

De wetgever hanteert een brede definitie. De meerwaardebelasting is van toepassing op:

• financiële instrumenten
• aandelen, obligaties, ETF’s, fondsen, derivaten, …
• verzekeringsproducten
• onder meer tak 21, 23 en 44
• crypto-activa en NFT’s
• valuta & beleggingsgoud

Bepaalde activa zijn expliciet vrijgesteld, zoals:

• pensioensparen en langetermijnsparen
• groepsverzekeringen
• andere fysieke edelmetalen zoals zilver en palladium

3. Wanneer ontstaat de belasting?

De belasting wordt geheven op het realisatiemoment, met name bij een overdracht ten bezwarende titel. Dus bij de verkoop van het actiefelement. Als je niet verkoopt, dan ontstaat er ook geen belastbare meerwaarde.

Daarnaast worden een aantal verrichtingen gelijkgesteld met een overdracht, zoals:

• uitkeringen bij leven en afkoop van spaar- en beleggingsverzekeringen
• de overbrenging van de woonplaats naar het buitenland

Schenkingen, erfenissen, uitonverdeeldheidtredingen en bepaalde inbrengen zijn niet belastbaar op het moment zelf. De latente meerwaarde verschuift wel mee naar de begiftigde of erfgenaam. Correct documenteren van de waarde van de activa is hier cruciaal.

4. Drie afzonderlijke regimes

De fiscale behandeling hangt af van de context van de overdracht. De wet voorziet drie regimes..

Algemeen regime

• basistarief van 10%
• jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro per persoon
• niet-benutte vrijstelling kan gedurende vijf jaar worden opgebouwd met 1.000 euro per jaar
• inhouding aan de bron, met verrekening via de aangifte personenbelasting, tenzij opt-out
  Altijd zelf aangeven: Crypto, goud, …

Opgelet: in de eerste maanden van 2026 houden de banken de roerende voorheffing nog niet in en ga je deze meerwaarden sowieso moeten aangeven via de aangifte personenbelasting

Regime voor aanmerkelijk belang

• van toepassing bij participaties van minstens 20%
• beoordeling van het percentage participatie gebeurt individueel per aandeelhouder
• vrijstelling van 1 miljoen euro per vijf jaar
• getrapte tarieven boven die vrijstelling
• verkoop aan een niet-EER-rechtspersoon: afzonderlijk tarief van 16,5%

Interne meerwaarden

• overdrachten binnen een groep waar controle behouden blijft
• vast tarief van 33%
• geen vrijstellingen

Speculatieve verrichtingen blijven eveneens onderworpen aan 33%.

5. Hoe wordt de meerwaarde berekend?

De basisregel is eenvoudig:

meerwaarde = verkoopprijs – aanschaffingswaarde

Daarbij gelden een aantal belangrijke nuances:

• historische meerwaarden zijn vrijgesteld, dus meerwaarden vóór 1 januari 2026 blijven onbelast
• kosten zijn niet aftrekbaar
• FIFO-principe bij meerdere aankopen
• minderwaarden zijn slechts beperkt aftrekbaar (binnen dezelfde categorie, door dezelfde belastingplichtige in hetzelfde belastbare tijdperk)
• kan de aanschaffingswaarde niet worden bewezen, dan wordt ze op nul gezet

Deze regels maken dat historiek en bewijsvoering een doorslaggevende rol spelen.

6. Het fotomoment: 31 december 2025

Om historische meerwaarden af te bakenen, wordt een fotomoment ingevoerd op 31 december 2025. De waarde op die datum wordt vastgeklikt en vormt het startpunt voor de latere meerwaardeberekening.

Voor beursgenoteerde effecten geldt de slotkoers op 31 december 2025. Is de oorspronkelijke aankoopprijs hoger, dan mag die nog maximaal vijf jaar worden gebruikt, tot eind 2030.

Voor levensverzekeringen wordt gekeken naar de hoogste waarde van:

• de inventariswaarde
• de som van de gestorte premies

Voor niet-genoteerde aandelen geldt dat de hoogste van drie waarderingsmethodes mag worden toegepast:

• een markttransactie in 2025 tussen onafhankelijke partijen
• een contractuele waarderingsformule die geldig is vanaf 1 januari 2026
• een waardering via:
• de fiscale formule: eigen vermogen + 4 x EBITDA, of
• een waardering door accountant of bedrijfsrevisor die niet de gebruikelijke beroepsbeoefenaar is

Die waardering moet uiterlijk tegen 31 december 2027 worden vastgelegd.

Hoe hoger de waarde op het fotomoment, hoe lager de latere belastbare meerwaarde.

8. Rapportering en meldingsplicht

Bij bepaalde verrichtingen, zoals interne meerwaarden en transacties onder het regime van aanmerkelijk belang, wordt een rapporterings- en ficheplicht ingevoerd voor betrokken tussenpersonen.

De concrete modaliteiten worden nog vastgelegd via koninklijk besluit, maar duidelijk is dat dit een extra compliance-luik toevoegt aan de praktijk.

9. Focusdossiers en aandachtspunten

De impact van de meerwaardebelasting zal vooral voelbaar zijn in dossiers zoals:

• operationele vennootschappen met hoge winstcapaciteit
• start-ups
• holdings met verborgen meerwaarden
• vastgoedvennootschappen

Belangrijke aandachtspunten zijn onder meer:

• dividendpolitiek en timing
• combinatie met successieplanning
• optimalisatie van aandeelhoudersstructuren
• spreiding van beleggingen tussen privé en vennootschap
• correcte en onderbouwde waardering

Wat is een logische volgende stap?

Een eerste concrete stap is het systematisch screenen van je dossiers op:

• relevante financiële activa
• toepasselijke regimes
• opvolging van vrijstellingen
• nood aan waardering vóór eind 2027

Zo kan je tijdig onderbouwd advies geven en vermijd je verrassingen bij latere realisaties.

Hoe ondersteunt Intellifin jou bij de meerwaardebelasting?

De meerwaardebelasting vraagt meer dan fiscale kennis alleen. Ze vraagt inzicht in cijfers, waardering en opvolging doorheen de tijd. Net daar sluit Intellifin aan, met praktische ondersteuning voor je dagelijkse adviespraktijk.

Concreet helpt Intellifin je op drie niveaus.

• Inzicht in je dossiers

  Via screening krijg je snel zicht op welke dossiers potentieel geraakt worden door de meerwaardebelasting. Denk aan vennootschappen met sterke winstgroei, hoge vaste activa of verborgen meerwaarden. Zo kan je gericht prioriteiten bepalen binnen je kantoor.

• Onderbouwde waardering op basis van de fiscale formule

  Voor niet-beursgenoteerde aandelen is de waardering op 31 december 2025 cruciaal. Intellifin ondersteunt met een rapport op basis van de fiscale formule (eigen vermogen plus viermaal EBITDA). In dossiers waarin geen doorgedreven waardering nodig is, kan je dit attest gebruiken om je klant op de hoogte te brengen en om je waarderingen te documenteren.

• Opvolging en berekening in de tijd

  Na het fotomoment stopt het verhaal niet. Meerwaarden, vrijstellingen en waarde-evoluties moeten opgevolgd worden. Intellifin maakt het mogelijk om die evolutie gestructureerd bij te houden en om berekeningen van de meerwaardebelasting helder te documenteren voor je klant.

Zo evolueer je van losse berekeningen naar een consistente aanpak, met betrouwbare cijfers en praktische rapportering.

Van fiscale regel naar concreet advies

De meerwaardebelasting creëert nieuwe adviesmomenten. Niet alleen bij verkoop, maar ook vandaag al, bij waardering, structuur en planning. Met Intellifin beschik je over een houvast om die gesprekken goed voorbereid aan te gaan.

Wil je dit concreet toepassen op je eigen dossiers?

Schrijf je in voor het webinar “Meerwaardebelasting in 30 minuten: impact voor jouw dossiers” op vrijdag 6 februari om 11u30.

In een helder en praktisch overzicht nemen we je mee door de regels, de aandachtspunten en de vertaalslag naar de praktijk van de accountant.